Het onderzoek van de Nederlandse Nieuwsmonitor steunt op inhoudsanalyses van nieuws in kranten, op tv of van websites, en gebruikt theorie uit de communicatiewetenschap. Op deze pagina geven we daar een overzicht van.
- Via de hyperlinks is meer gedetailleerde informatie te vinden.
Methode: inhoudsanalyse als startpunt
De onderwerpkeuze van journalisten kan invloed hebben op de agenda van zowel het publiek als de politiek (agenda-setting functie van media). De presentatie van het nieuws over onderwerpen (plaats in de krant, woordkeuze etc.) ofwel de ‘framing’ van een bepaald onderwerp, is van invloed op de beeldvorming rond een persoon of onderwerp bij het publiek. Frames kunnen kort omschreven worden als patronen van associaties tussen actoren, issues en eigenschappen. Hierbij kunnen we kijken naar eenvoudige associaties – met welke issues komen actoren in het nieuws – maar ook naar meer complexe patronen van associaties die de duiding van het nieuws – positief of negatief – rondom een actor en een issue weergeven.
We beschouwen een tekst als een netwerk van actoren en issues en hun onderlinge relaties. Een frame definiëren we als een patroon van specifieke associaties tussen actoren en issues. In het onderzoek extraheren we eerst het netwerk uit de teksten. In de analysefase kijken we vervolgens in hoeverre het patroon van het gedefinieerde frame terug te vinden is in het netwerk of in de constellatie van netwerken zoals geëxtraheerd uit een verzameling teksten (zie ook Van Atteveldt, 2008 en Ruigrok & Van Atteveldt, 2007). Op deze manier kunnen we algemene vragen beantwoorden als hoe vaak komen welke issues in het nieuws en met welke actoren?
Dankzij een computersysteem kunnen we grote hoeveelheden artikelen analyseren. Deze teksten verzamelen we uit de kranten, van tv-bulletins zoals het NOS Journaal of RTL Nieuws en van websites als Twitter of webfora. We gebruiken twee vormen van computergeassisteerde inhoudsanalyse:
- Latente Dirichlet Allocatie De computer doorzoekt welke woorden bij elkaar voorkomen en komt zo zelf tot de belangrijkste clustering van woorden, de nieuwsframes. Die kunnen verder vergeleken worden met elkaar, tussen media of over tijd;
- Automatische Inhoudsanalyse De computer laten we op basis van lijsten met zoektermen tellen hoe vaak een persoon of onderwerp voorkomt;
- NET-methode Getrainde codeurs voeren in een computerprogramma per zin in of personen en onderwerpen positief of negatief met elkaar worden geassocieerd. Ook bepalen ze om wat voor soort relatie het gaat. Is er bijvoorbeeld sprake van conflict of worden gevolgen benoemd?
Welke vorm van inhoudsanalyse we inzetten, hangt af van het type onderzoeksvraag. De geautomatiseerde analyse is erg geschikt om over lange tijd te bestuderen of een politieke partij vaker met immigratie wordt geassocieerd. Uiteraard kan dit ook voor bedrijven: waarmee komt KPN de afgelopen vijf jaar geregeld in het nieuws? Via de NET-methode kunnen we de teneur van de berichtgeving in specifieke perioden meten. Hoe wordt een politicus of een merknaam geevalueerd in het nieuws? Bovendien kunnen we de argumentatie in berichten nagaan om het verloop van discussies te monitoren.
Theorie om inhoud en nieuwsdynamiek te begrijpen
Nieuws kan vanzelfsprekend geen pure opsomming zijn van kale feiten. Journalisten verzamelen reacties en andere extra informatie om gebeurtenissen te duiden en begrijpelijk te maken voor hun publiek. De keuzes die redacties hierbij maken, kunnen van invloed zijn op hoe het publiek onderwerpen interpreteert en evalueert. Voor veel mensen is de projectie in het nieuws vaak het enige wat ze van een gebeurtenis meekrijgen. De Nieuwsmonitor bekijkt aan de hand van communicatietheorie daarom naar hoe de inhoud van berichtgeving is opgebouwd en naar de dynamiek daarin.
Een aantal theoretische concepten staat centraal in ons onderzoek.
- Als we het hebben over hoe journalisten een onderwerp belichten, wordt er in theorie over massacommunicatie gesproken over framing.
- Daarnaast beschouwen we aan de hand van de agenda setting theorie wat de impact is van de hoeveelheid media-aandacht voor een onderwerp.
- Niet alle grote hoeveelheden nieuws zijn direct mediahypes. Hypetheorie reikt een paar criteria aan om te zien wanneer er precies sprake is van een hype.
- Uit langlopend verkiezingsonderzoek in Nederland blijkt dat politiek nieuws voornamelijk uit een vaste set van vier nieuwssoorten bestaat. We onderscheiden conflictnieuws (steun & kritiek tussen politici), issuenieuws (inhoudelijke standpunten en feitelijke ontwikkelingen), wedstrijdnieuws (wie wint en verliest) en evaluaties.
- Tot slot kijken we ook naar eventuele media bias ofwel mogelijke vertekeningen in de berichtgeving. De discussie over ‘linkse’ en ‘rechtse’ journalistiek is hier een voorbeeld van.