In dit rapport wordt de Persrichtlijn 2008 geëvalueerd in de context van veranderingen in samenleving en journalistiek. De Persrichtlijn 2008 is een geactualiseerde versie van de eerste persrichtlijn, die in 2003 werd geïntroduceerd. De richtlijn is bedoeld om gerechten en journalisten duidelijkheid te verschaffen over wat zij van elkaar mogen verwachten en op zo voorwaarden te scheppen voor openbaarheid van rechtspraak. De media kunnen dan hun informatieve en controlerende functie zo optimaal mogelijk vervullen. De geactualiseerde versie van de Persrichtlijn 2003 kent twee duidelijke veranderingen.
• De Persrichtlijn 2008 biedt verslaggevers meer mogelijkheden om hun informatiefunctie te vervullen: de rollijsten worden gratis beschikbaar gesteld en het beleid ten aanzien van audiovisuele opnamen is verruimd.
• Vertegenwoordigers van de media krijgen meer inzicht in de belangenafweging als de rechter van de richtlijn afwijkt.
Een persrichtlijn functioneert niet in een maatschappelijk vacuüm. De Raad voor de rechtspraak achtte het daarom van belang dat de evaluatie niet alleen praktische knelpunten in de dagelijkse omgang tussen (pers)rechters, communicatieadviseurs en journalisten zou blootleggen. De onderzoekers zouden ook een poging moeten doen om in het licht van maatschappelijke ontwikkelingen eventueel dieper liggende knelpunten in de verhouding tussen openbaarheid, rechtspraak en media te inventariseren. Om dit te realiseren bestaat het onderzoek uit drie deelstudies. Naast een enquête over de praktische werking van de Persrichtlijn, gehouden onder zowel medewerkers bij de gerechten – communicatieadviseurs en (pers)rechters – als journalisten, is een inhoudsanalyse uitgevoerd van de verslaggeving over drie rechtszaken die veel (media)aandacht hebben getrokken. Deze analyse geeft inzicht in de mate waarin de openbaarheid van de rechtspraak – en dan specifiek de gerechtelijke afdoening – terugkomt in de berichtgeving. Deze twee empirische studies worden voorafgegaan door een literatuurstudie. Dit overzicht geeft het bredere kader weer waarin de Persrichtlijn functioneert.